Waarom je hersenen je niet alles laten onthouden en waarom dat oké is

Mijn zoon studeert toegepaste psychologie.

Hij komt geregeld thuis met verhalen, theorieën en inzichten over hoe mensen denken, voelen en onthouden. Soms zijn dat grote concepten, soms kleine observaties. Maar af en toe raakt zo’n gesprek me onverwacht persoonlijk.

Niet omdat het nieuw is, maar omdat ik mezelf erin herken.

Het deed me beseffen dat ik, toen mijn zoon pas geboren was, vaak dacht dat ik alles zou moeten onthouden. Elk moment. Elk detail. Alsof mijn liefde zich moest vastzetten in mijn geheugen.

Ik voelde mij schuldig toen dik merkte dat ik keer op keer kleine detail vergat. Als mijn vrouw dan zei: ‘Weet je nog toen…’. Kon ik alleen maar denken: ‘neen, ik kan het mij niet meer herinneren.’

Ondertussen weet ik dat het zeer normaal en natuurlijk is.

Het ligt niet aan ouders, het ligt aan hoe ons brein gebouwd is.

Waarom ouders sneller vergeten dan ze zouden willen

Veel ouders herkennen dit gevoel:
“Ik wil dit moment onthouden, maar het glipt weg.”

Dat heeft niets te maken met aandacht of betrokkenheid. Het menselijk geheugen is geen opnameapparaat. Het is een selectief systeem, ontworpen om te filteren wat op dat moment het meest relevant lijkt.

Cognitieve psychologie toont al jaren aan dat herinneringen geen exacte kopieën zijn van wat er gebeurde, maar reconstructies, beïnvloed door emotie, herhaling en context.
De American Psychological Association beschrijft geheugen dan ook als iets dat voortdurend wordt aangepast, niet opgeslagen zoals bestanden op een computer. Een aantal diepgaande artikels kan je vinden op: https://www.apa.org/

Onderzoek van de Harvard Medical School bevestigt dit: we onthouden vooral wat emotioneel geladen is of vaak terugkomt, niet alles wat belangrijk zou moeten zijn.

Ouderschap, stress en mentale belasting

Wat vaak onderschat wordt, is hoeveel mentale belasting ouders dragen.
Slaaptekort, verantwoordelijkheid, voortdurende alertheid. Het heeft allemaal invloed op hoe goed herinneringen worden opgeslagen en teruggevonden.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat stress een directe impact heeft op het geheugen en de concentratie.

Ook dichter bij huis wordt dit erkend. Vlaamse zorgorganisaties en ziekenhuizen benadrukken steeds vaker dat ouderschap een intensieve mentale belasting met zich meebrengt. Iets wat zich niet alleen uit in vermoeidheid, maar ook in vergeetachtigheid.

Binnen het Vlaamse ziekenhuisnetwerk (onder andere via Zorgnet-Icuro) wordt erkend dat ouderlijke stress een effect heeft op cognitieve functies zoals focus en geheugen.
Een interessant artikel over mlentale welzijn kan je HIER vinden

Ook Kind & Gezin legt in haar richtlijnen sterk de nadruk op nabijheid, herhaling en voorspelbaarheid als fundamenten voor welzijn, zowel voor kinderen als ouders. Dat sluit nauw aan bij wat geheugenonderzoek ons leert: het zijn niet losse details, maar herhaalde patronen die blijven hangen.

Waarom vergeten geen teken is van falen

Ons brein is gebouwd om te beschermen, niet om te archiveren.
Het bewaart wat nodig is om te functioneren, om te zorgen, om aanwezig te zijn.

Dat betekent:

• je onthoudt niet elk detail

• je vergeet momenten die geen emotionele piek hadden,

• maar je brein slaat wél op wat herhaald wordt en betekenis draagt.

Psychologen spreken daarom van geheugen als een adaptief systeem: het helpt ons omgaan met complexiteit, niet om alles vast te houden.

Voor ouders betekent dit iets belangrijks: vergeten is geen gebrek aan liefde.
Het is een teken dat je brein zich heeft aangepast aan wat er van je gevraagd wordt.

Wat dit kan veranderen voor jou als ouder

Misschien helpt het om te weten dat je niet hoeft te onthouden wat echt belangrijk is.
Dat zit al in je relatie met je kind: in hoe je reageert, troost, kijkt en aanwezig bent.

Je hoeft geen camera te zijn.
Je hoeft niets te bewijzen aan je geheugen.

En soms kan het helpen om bepaalde momenten niet te onthouden, maar ze wel zichtbaar te maken. Niet om vast te houden, maar om jezelf zacht te herinneren aan wat je elke dag al doet.

Tot slot

Als ouder van volwassen kinderen kijk ik anders terug dan vroeger. Niet scherper, niet vollediger, maar milder. De gaten in mijn geheugen zeggen niets over wat er ontbrak.

Ze zeggen iets over hoe intens die jaren waren.

Je brein heeft gedaan wat het moest doen.
En dat is genoeg. 🙂

Misschien herken je dit gevoel.
Niet alles onthouden betekent niet minder liefhebben.
Als je jouw verhaal even wil delen, luister ik graag.